Çillioğlu, “Bir ilin limanı ne kadar faal olursa, o şehirde o kadar faal demektir. Tarihe bakıldığında şehirler limanların etrafında kurulduğunu görürüz. Şehirle liman bir bütün olmak zorundadır. Limanlar şehrin iş-aş ve yatırım kapısıdır” dedi.
Röportaj: İlyas GÜR
Rize Limanı İşletmeleri Yatırım A. Ş (RİPORT)’un Yönetim Kurulu üyesi Faysal Çillioğlu, limanın Rize için çok önemli olduğunu belirterek, “Bir liman o şehrin giriş kapısıdır. Liman sadece Rize merkeze hizmet vermez. Bu nedenle Ovit Tüneli biran önce yapılarak Rize’yi Doğu ve Güneydoğu Anadolu’ya bağlanmalıdır” dedi. Çillioğlu şunları söyledi:
BİR İLİN LİMANI AKTİF OLURSA O ŞEHİR DEMEKTİR
“Bir ilin limanı ne kadar faal olursa, o şehirde o kadar faal demektir. Tarihe bakıldığında şehirler limanların etrafında kurulduğunu görürüz. Şehirle liman bir bütün olmak zorundadır. Biz yaptığımız işin bilincindeyiz. İşlettiğimiz limanın değer ve konumunu çok iyi biliyoruz. Bu işi de anlımızın akıyla 13 yıldır işletiyoruz. İşimiz farklılıkları olan bir iş.”
NEDEN LİMAN VE DENİZCİLİK ?
“Dedemin dedesinin de mesleği olan denizcilik, Babamızın yönlendirmesi, iki kardeş Kral Faysal Çillioğlu, Asim Çillioğlu ticari faaliyet ve yatırımı Rize’mizde yaptık. Biz Rize limanını o günkü şartlarda diğer limanlara göre çok daha pahalı olarak 5 milyon 600 bin dolara garanti para ayrıca net satış hâsılatından % 25 pay vermek üzere aldık. Limanı aldığımızda işletme binası, yolcu salonu, kapalı hangar, rıhtım vinci, deniz araçları ve giriş kapısı dahi yoktu. Rize limanı İşletme şefliği adı altında 11 personel ile liman idare ediliyordu. Biz geldikten sonra idari ve işletme elamanları olarak şu an asgari 35 kişi ile limanı çalıştırıyoruz.”
LİMAN’A ULAŞIM SAĞLAM OLMALI
“Bu gün Rize Limanı’na baktığımızda etkisiz bir liman görünümünde. Bunun sebebi ise limanın arka yol bağlantıları yok. Bir limanın çalışabilmesi için ulaşım ağının sağlam olması gerekir. Rize Kaçkar Dağları ile deniz arasında sıkışmış bir şehir olduğundan gelişmiş sanayimiz yok. Doğu Karadeniz’ e baktığımızda geçiş anlamında 3 tane liman var. Bunlar Rize, Hopa ve Trabzon Limanları’dır. Rize’nin arkasının açık olmadığından dolayı deniz ulaşımından yeterince faydalanamıyoruz.”
FAZLADAN 20 MİLYON BEDEL ÖDÜYORUZ
Rize’nin Bakır ve Çinko cevheri gübre, buğday, kömür, mermer, kireç, kereste gibi yükleri olur. Toplam olarak bizim limanın yükü 500 bin ton civarındadır. Yakın komşumuz Trabzon 1 milyon 200 bin ton kömür yükü boşalıyor. Trabzon da boşalan kömürün 400 bin tonu ise Rize de tüketiliyor, Diğer yükleri saymıyorum. Doğu Karadeniz’in en derin limanı biziz. Eksi 14 su draftı var bizde.500 metrelik rıhtımlarımız var. “Rize sadece Kömüre yılda 20 milyon dolar daha fazla bedel ödüyor” dedi.
OVİT TÜNEL RİZE’NİN KURTULUŞUDUR
“Ovit, Rize’nin kurtuluşu ve istihdam kapısıdır. Ovit Tüneli’nin açılmasıyla Erzurum başta olmak üzere Doğu ve Güneydoğu bunun yanında İran daha sonrasında Kafkaslar denize 200 kilometre daha yakınlaşacaktır. Ovit tüneline birçok farklı açılardan bakmak gerek yirmi beş yıldır Rize’de ticaretle iştigal ediyorum şuan iki limitet iki de anonim şirket sahibiyim. Öncelikle bir Rizeli işadamı olarak şunu söylemek istiyorum. Ovit Rize’nin kurtuluşudur.”
OVİT TÜNELİ’YLE DOĞU BİZE 200 METRE YAKLAŞACAK
“Ovit Tüneli’nin açılmasıyla Erzurum başta olmak üzere Doğu ve Güneydoğu bunun yanında İran daha sonrasında Kafkaslar denize 200 kilometre daha yakınlaşacaktır, bu da karayolları taşımacılık ve aynı zamanda ulaşım alanında hiç de küçümsenecek bir rakam değildir, önemle üzerine durulması gereken bir konudur. Doğu Anadolu ve Kafkasların Karadeniz’e daha doğrusu Rize’ye en kısa yoldan ulaşması demek Rize’nin bölge ekonomisine inanılmayacak derecede katkı sağlayacağından Rize’nin çağ atlaması büyük bir değişime uğraması demektir.”
ÇAY İHTİSAS GÜMRÜĞÜ RİZE’DE OLMASI AVANTAJDIR
ÇİLLİOĞLU: “Rize’ye çay ihtisas gümrüğü aracılığı ile yılda 4 bin ton dolayında kuru çay geliyor. İthal gelen çayların hepsi TIR ile İstanbul gümrüğüne, Trabzon’a, bazen karayoluyla İran’dan Rize Limanı’na taşınıyor. Bu çayların gelmesiyle gümrük komisyoncuları geliyor. Çayı ithal eden yetkili kişiler geliyor. Vergileri Rize’deki bankalarda para transferi sağlıyor. Gümrüğe gelen çaylar millileştikten sonra çayı getiren firma aldığı çayı il dışına götürebiliyor. Bundan da Rize’deki TIR, Kamyoncular kazanıyor. Gelen kamyonların şoförleri bazen 1 hafta 10 gün bekliyor. Onlar Rize’ye artı bir değer katıyor.”
PARALAR RİZE’DE KALIYOR
“Bunların yanı sıra Tarım il Müdürlüğüne Çaykur’a, gümrüğe belli bir ödenek yatırılıyor. Sonuçta bu paralar Rize’ye kalıyor. Çay Gümrüğünün Rize’de olmasının en büyük avantajı gelen çaylar içime uygun değilse geri gidebiliyor. Veya gümrükte imha ediliyor. Eğer Rize’de çay ihtisas gümrüğü olmamış olsaydı bu çaylar Çaykur tarafından denetlenemeyecekti. Sağlığa uygun olmayan çaylar bir şekilde yurda girerdi.”
İSTİHDAM ARTAR
“Rizeli işadamı olarak şuan şirketlerimde çalıştırdığım 80 kişiye yakın insanı 800 kişilere çıkarmak ek istihdam alanları yaratmak hiçte zor olmayacaktır. Ovit Tüneli’nin açılmasıyla Rize’nin ticari hacmi ticari potansiyeli bununla beraber iş olanakları istihdam imkanları inanılmaz derecede artış gösterecek ve bağımlı olmakla zorunlu hale bırakıldığımız ticari işletme faaliyet alanlarımıza bağlı kamu kurum ve özel işletmelerin kendiliğinden yerli yerine oturacak hale gelmesi demektir. limanlarının ismiyle anılmakta neden Rize de bir uluslararası liman şehri olmasın.”
İKİ LİMAN ARASINDA SIKIŞTIK
“Belki bugünlere kadar olamadık ama sebebini de görmek çok basit devletimizin imkânları 50 sene önce neydi şimdi ne 20 sene önce neydi şimdi ne?. Olaya böyle de bakmak lazım Rize Hopa ve Trabzon limanları arasında sıkışmış kalmış bir liman olmaktan çıkmalı tarihi ipek yolu güzergâhında adını yazdırmalıdır.”
LİMANDA A TİPİ ANTREPO AÇTIK
“Çay İhtisas Gümrüğü Rize olunca Gümrük rejimine bağlı Geçici depolama, sundurma bir tek Rize Limanı’nda vardı. Gelen talepler ile ayrıca birde Antrepo açmamız istendi.,5549 no 19.06.2009 tarihli A tipi antrepo açma izni aldık. İthalatçıların talepleri üzerine bu kriz ortamında 250 bin dolarlık ek bir yatırım daha yaparak antrepomuzu 1100 metre kare daha büyütüp toplam 2250 metrekarelik Antrepo kapasitesine ulaştık.”